Niewykryta lub źle leczona cukrzyca wpływa destrukcyjnie na cały organizm. Najczęściej kojarzone powikłania to schorzenia układu sercowo-naczyniowego, neuropatia cukrzycowa, uszkodzenie nerek czy zaburzenia wzroku. Tymczasem jednym z najczęściej bagatelizowanych i pomijanych skutków cukrzycy jest upośledzenie słuchu. Wielu pacjentów niedosłuch zrzuca na karb wieku lub pracy w niekorzystnych warunkach, nie zdając sobie sprawy, że jego przyczyną mogą być właśnie wahania cukru we krwi. Problem ten dotyczy nie tylko osób w podeszłym wieku – może pojawić się również u młodych diabetyków. Warto wiedzieć, jak cukrzyca wpływa na słuch i co można zrobić, żeby temu zapobiec.

Cukrzyca typu 1 i typu 2 – różne oblicza tej samej choroby

Cukrzyca występuje pod dwoma głównymi postaciami. Cukrzyca typu 1 dotyka zwykle osób młodych, poniżej 35. roku życia, i stanowi ok. 10–15% wszystkich przypadków. Pojawia się nagle i daje wyraźne objawy: wzmożone pragnienie, wielomocz, zmęczenie, utratę masy ciała, nadciśnienie tętnicze i podwyższony poziom cukru na czczo.

Cukrzyca typu 2 to najczęstsza postać choroby – dotyczy 85–90% wszystkich przypadków i rozwija się głównie u osób po 30.–40. roku życia. Na początku może nie dawać żadnych objawów. Z czasem pojawiają się częste pragnienie, wielomocz, obniżenie nastroju, infekcje grzybicze i charakterystyczne dla tej postaci obniżenie wrażliwości na ból. W jej przebiegu często pojawia się też tzw. zespół metaboliczny: wysokie ciśnienie krwi, nadwaga i zwyrodnienia naczyń krwionośnych. To właśnie te zwyrodnienia – mikroangiopatie cukrzycowe – dotykają naczyń obecnych również w uchu wewnętrznym, co jest bezpośrednią przyczyną problemów ze słuchem u diabetyków.

Jak cukrzyca uszkadza słuch?

Zbyt wysokie stężenie glukozy we krwi uszkadza małe naczynia krwionośne znajdujące się w ślimaku – strukturze ucha wewnętrznego odpowiedzialnej za przetwarzanie dźwięków. Uszkodzenie tych naczyń prowadzi do postępującego ubytku słuchu, który stopniowo obniża komfort życia. Pacjent może doświadczać trudności z odbiorem dźwięków z otoczenia, szumów usznych, a także problemów z rozumieniem mowy – szczególnie w grupie, gdzie nakładają się na siebie głosy wielu osób. Co ważne, głośniejsze mówienie w takiej sytuacji nie pomaga – wręcz utrudnia proces rozumienia.

Co mówią badania naukowe?

Japońscy naukowcy z Uniwersytetu Niigata opublikowali wyniki swoich badań w prestiżowym „Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism”. Analiza objęła ok. 20 tysięcy osób – u prawie 7,4 tys. z nich zdiagnozowano ubytek słuchu. Wnioski są jednoznaczne: osoby chorujące na cukrzycę doświadczają problemów ze słuchem ponad dwa razy częściej niż osoby zdrowe. Co istotne, ani wiek, ani warunki pracy nie miały tu decydującego znaczenia. Badanie wykorzystało audiometrię tonalną – metodę oceniającą próg słyszenia oraz rodzaj i stopień upośledzenia tego zmysłu.

Naukowcy podkreślają, że badania słuchu powinny być wykonywane u diabetyków możliwie wcześnie – również u osób młodych. Wczesne wykrycie ubytku słuchu pozwala szybciej podjąć działania zapobiegające jego konsekwencjom: pogorszeniu funkcji poznawczych, izolacji społecznej i depresji.

Objawy upośledzenia słuchu w przebiegu cukrzycy

Pogorszenie słuchu w cukrzycy przebiega stopniowo, przez co diabetycy mogą początkowo nie zauważać niepokojących symptomów. Specjaliści zwracają uwagę, że to często bliscy osoby chorej jako pierwsi dostrzegają problem. Alarmujące sygnały, na które warto zwracać uwagę, to:

  • trudności z prowadzeniem rozmów w grupie powyżej dwóch osób,
  • częste prośby o powtórzenie zdań lub słów,
  • zwiększanie głośności telewizora lub radia do poziomu nieakceptowanego przez otoczenie,
  • problemy ze słyszeniem w hałaśliwych miejscach – galeriach, restauracjach, kawiarniach,
  • odczucie, że inni mówią cicho i niewyraźnie,
  • unikanie rozmów i stopniowe wycofywanie się z życia społecznego.

Jeśli obserwujesz te sygnały u siebie lub bliskiej osoby z cukrzycą, nie zwlekaj – umów się na badanie słuchu.

Profilaktyka – klucz do zachowania dobrego słuchu

Regularne badania słuchu to ważny element profilaktyki zdrowotnej, który powinien stać się nawykiem każdego diabetyka. Osoby chorujące na cukrzycę powinny wykonywać audiometrię tonalną co roku – nawet jeśli nie zauważają jeszcze żadnych objawów pogorszenia słuchu. Badanie może przeprowadzić protetyk słuchu lub audiofonolog. Z każdym rokiem nieleczony ubytek może się pogłębiać i stawać coraz trudniejszy do zatrzymania.

Kluczowe znaczenie ma też prawidłowe leczenie cukrzycy. Dobrze kontrolowana glikemia może uchronić przed uszkodzeniem naczyń w uchu wewnętrznym i zapobiec rozwojowi niedosłuchu. Warto też unikać dodatkowych czynników ryzyka – przede wszystkim nadmiernego hałasu oraz stosować ochronę słuchu w odpowiednich sytuacjach.

Aparat słuchowy jako wsparcie przy cukrzycowym niedosłuchu

Gdy mimo profilaktyki dojdzie do ubytku słuchu, nowoczesny aparat słuchowy połączony z odpowiednim leczeniem cukrzycy jest w stanie zapewnić pacjentowi wysoki komfort życia – radość z kontaktu z bliskimi, aktywne uczestnictwo w rozmowach i ochronę przed izolacją społeczną. Warto też pamiętać, że nieleczony niedosłuch zwiększa ryzyko demencji – tym bardziej więc warto działać jak najwcześniej.

Masz pytania? Zajrzyj do naszego FAQ lub odwiedź jedną z placówek Strefy Słuchu w Warszawie – nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji.